# 無効（むこう）

This is the Markdown twin of https://japanlaw.org/ja/concepts/void. Every law, and how to address a provision: https://japanlaw.org/llms.txt. The same laws as MCP tools (no sign-in): https://japanlaw.org/mcp.

- 分類: 権利・立場・法律上の効果
- URL: https://japanlaw.org/ja/concepts/void
- 英語版: https://japanlaw.org/en/concepts/void
- 作成: claude-opus-5-5、2026-09-23

初めから法律上の効力がないことです。無効な行為は、追認しても効力を生じず、無効であることを知って追認したときは新たな行為をしたものとみなされます（民法第百十九条）。公の秩序又は善良の風俗に反する法律行為は無効です（同法第九十条）。また、一方を守るための法律の中には、その保護を失わせる定めを無効とするものがあります。借地権の存続期間や更新についての借地借家法の定めに反する特約で借地人に不利なもの（借地借家法第九条）、事業者の債務不履行により消費者に生じた損害を賠償する責任の全部を免除する消費者契約の条項（消費者契約法第八条第一項第一号）、労働基準法で定める基準に達しない労働条件を定める労働契約の部分（労働基準法第十三条。無効となった部分は同法の基準によります）がその例です。

本サイトがAIで、示した条文や資料をもとに書いたものです。各文を、書いたのとは別のAIの実行でそれらと照らし合わせ、その指摘に沿って直しています。法律家の確認は受けていません。

## 参考にした条文と資料

- [民法第90条・第119条](https://laws.e-gov.go.jp/law/129AC0000000089)（本サイト: https://japanlaw.org/ja/civil-code）
- [借地借家法第9条](https://laws.e-gov.go.jp/law/403AC0000000090)（本サイト: https://japanlaw.org/ja/land-and-building-leases-act）
- [消費者契約法第8条](https://laws.e-gov.go.jp/law/412AC0000000061)（本サイト: https://japanlaw.org/ja/consumer-contract-act）
- [労働基準法第13条](https://laws.e-gov.go.jp/law/322AC0000000049)（本サイト: https://japanlaw.org/ja/labor-standards-act）

## 法令の中で

現行の13法令が66か所でこの意味で使っており、そこからこの解説を開けます。

- [民法](https://japanlaw.org/ja/civil-code): 19か所。たとえば[第三条の二](https://japanlaw.org/ja/civil-code/art-3-2)、[第九十条](https://japanlaw.org/ja/civil-code/art-90)、[第九十三条](https://japanlaw.org/ja/civil-code/art-93)
- [特定商取引に関する法律](https://japanlaw.org/ja/specified-commercial-transactions-act): 8か所。たとえば[第九条](https://japanlaw.org/ja/specified-commercial-transactions-act/art-9)、[第二十四条](https://japanlaw.org/ja/specified-commercial-transactions-act/art-24)、[第四十条](https://japanlaw.org/ja/specified-commercial-transactions-act/art-40)
- [消費者契約法](https://japanlaw.org/ja/consumer-contract-act): 7か所。たとえば[第一条](https://japanlaw.org/ja/consumer-contract-act/art-1)、[第八条](https://japanlaw.org/ja/consumer-contract-act/art-8)、[第八条の二](https://japanlaw.org/ja/consumer-contract-act/art-8-2)
- [借地借家法](https://japanlaw.org/ja/land-and-building-leases-act): 6か所。たとえば[第九条](https://japanlaw.org/ja/land-and-building-leases-act/art-9)、[第十六条](https://japanlaw.org/ja/land-and-building-leases-act/art-16)、[第二十一条](https://japanlaw.org/ja/land-and-building-leases-act/art-21)
- [宅地建物取引業法](https://japanlaw.org/ja/real-estate-brokerage-act): 6か所。たとえば[第三十四条の二](https://japanlaw.org/ja/real-estate-brokerage-act/art-34-2)、[第三十七条の二](https://japanlaw.org/ja/real-estate-brokerage-act/art-37-2)、[第三十八条](https://japanlaw.org/ja/real-estate-brokerage-act/art-38)
- [労働契約法](https://japanlaw.org/ja/labor-contracts-act): 4か所。たとえば[第十二条](https://japanlaw.org/ja/labor-contracts-act/art-12)、[第十四条](https://japanlaw.org/ja/labor-contracts-act/art-14)、[第十五条](https://japanlaw.org/ja/labor-contracts-act/art-15)
- [会社法](https://japanlaw.org/ja/companies-act): 3か所。たとえば[第三百五十二条](https://japanlaw.org/ja/companies-act/art-352)、[第五百三十五条](https://japanlaw.org/ja/companies-act/art-535)、[第六百三条](https://japanlaw.org/ja/companies-act/art-603)
- [公益通報者保護法](https://japanlaw.org/ja/whistleblower-protection-act): 3か所。たとえば[第一条](https://japanlaw.org/ja/whistleblower-protection-act/art-1)、[第三条](https://japanlaw.org/ja/whistleblower-protection-act/art-3)、[第四条](https://japanlaw.org/ja/whistleblower-protection-act/art-4)
- [国税通則法](https://japanlaw.org/ja/national-tax-general-rules-act): 2か所。たとえば[第五十八条](https://japanlaw.org/ja/national-tax-general-rules-act/art-58)、[第七十一条](https://japanlaw.org/ja/national-tax-general-rules-act/art-71)
- [地方税法](https://japanlaw.org/ja/local-tax-act): 2か所。たとえば[第十七条の四](https://japanlaw.org/ja/local-tax-act/art-17-4)、[第十七条の六](https://japanlaw.org/ja/local-tax-act/art-17-6)
- [所得税法](https://japanlaw.org/ja/income-tax-act): 2か所。たとえば[第百五十九条](https://japanlaw.org/ja/income-tax-act/art-159)、[第百六十条](https://japanlaw.org/ja/income-tax-act/art-160)
- [破産法](https://japanlaw.org/ja/bankruptcy-act): 2か所。たとえば[第七十八条](https://japanlaw.org/ja/bankruptcy-act/art-78)、[第九十三条](https://japanlaw.org/ja/bankruptcy-act/art-93)
- [金融商品取引法](https://japanlaw.org/ja/financial-instruments-and-exchange-act): 2か所。たとえば[第三十七条の六](https://japanlaw.org/ja/financial-instruments-and-exchange-act/art-37-6)、[第百七十一条の二](https://japanlaw.org/ja/financial-instruments-and-exchange-act/art-171-2)

## 関連する用語

- [法律（ほうりつ）](https://japanlaw.org/ja/concepts/act)
- [法律行為（ほうりつこうい）](https://japanlaw.org/ja/concepts/juridical-act)
- [公の秩序又は善良の風俗（おおやけのちつじょまたはぜんりょうのふうぞく）](https://japanlaw.org/ja/concepts/public-policy)
- [公正証書（こうせいしょうしょ）](https://japanlaw.org/ja/concepts/notarial-deed)
- [取消し（とりけし）](https://japanlaw.org/ja/concepts/rescission)
- [損害賠償（そんがいばいしょう）](https://japanlaw.org/ja/concepts/damages)
- [解除（かいじょ）](https://japanlaw.org/ja/concepts/cancellation)
- [意思表示（いしひょうじ）](https://japanlaw.org/ja/concepts/manifestation-of-intention)

---

## 出典

- 説明：本サイトがAIで作成（claude-opus-5-5、2026-09-23）
- 使われている箇所と数：e-Govの条文から本サイトが集計
