# 先取特権（さきどりとっけん）

This is the Markdown twin of https://japanlaw.org/ja/concepts/statutory-lien. Every law, and how to address a provision: https://japanlaw.org/llms.txt. The same laws as MCP tools (no sign-in): https://japanlaw.org/mcp.

- 分類: 権利・立場・法律上の効果
- URL: https://japanlaw.org/ja/concepts/statutory-lien
- 英語版: https://japanlaw.org/en/concepts/statutory-lien
- 作成: claude-opus-5-5、2026-09-23

法律の定めにより、特定の債権を持つ者が、債務者の財産から他の債権者に先立って弁済を受けることができる権利です（民法第三百三条）。雇用関係から生じた債権のように債務者の総財産について生じるもの（同法第三百六条第二号）と、土地や建物の賃料など賃貸借から生じた債権について、土地であればその土地や利用のための建物に備え付けられた動産、その土地の利用に供された動産と賃借人が占有するその土地の果実、建物であれば賃借人がその建物に備え付けた動産の上に生じるもののように、特定の財産について生じるもの（同法第三百十一条から第三百十三条まで）があります。借地借家法は、地主（借地権設定者）に、支払期限が来た最後の二年分の地代などについて、借地人がその土地に持つ建物の上に先取特権を与えており（借地借家法第十二条第一項）、この先取特権は、地上権や土地の賃貸借の登記をすることで効力が保たれます（同条第二項）。

本サイトがAIで、示した条文や資料をもとに書いたものです。各文を、書いたのとは別のAIの実行でそれらと照らし合わせ、その指摘に沿って直しています。法律家の確認は受けていません。

## 参考にした条文と資料

- [民法第303条・第306条・第311条・第312条・第313条](https://laws.e-gov.go.jp/law/129AC0000000089)（本サイト: https://japanlaw.org/ja/civil-code）
- [借地借家法第12条](https://laws.e-gov.go.jp/law/403AC0000000090)（本サイト: https://japanlaw.org/ja/land-and-building-leases-act）

## 法令の中で

現行の15法令が118か所でこの意味で使っており、そこからこの解説を開けます。

- [民法](https://japanlaw.org/ja/civil-code): 43か所。たとえば[第三百三条](https://japanlaw.org/ja/civil-code/art-303)、[第三百四条](https://japanlaw.org/ja/civil-code/art-304)、[第三百五条](https://japanlaw.org/ja/civil-code/art-305)
- [民事執行法](https://japanlaw.org/ja/civil-enforcement-act): 27か所。たとえば[第五十一条](https://japanlaw.org/ja/civil-enforcement-act/art-51)、[第五十九条](https://japanlaw.org/ja/civil-enforcement-act/art-59)、[第八十七条](https://japanlaw.org/ja/civil-enforcement-act/art-87)
- [破産法](https://japanlaw.org/ja/bankruptcy-act): 12か所。たとえば[第二条](https://japanlaw.org/ja/bankruptcy-act/art-2)、[第二十四条](https://japanlaw.org/ja/bankruptcy-act/art-24)、[第四十二条](https://japanlaw.org/ja/bankruptcy-act/art-42)
- [不動産登記法](https://japanlaw.org/ja/real-property-registration-act): 8か所。たとえば[第三条](https://japanlaw.org/ja/real-property-registration-act/art-3)、[第七十条](https://japanlaw.org/ja/real-property-registration-act/art-70)、[第七十条の二](https://japanlaw.org/ja/real-property-registration-act/art-70-2)
- [会社法](https://japanlaw.org/ja/companies-act): 7か所。たとえば[第五百十二条](https://japanlaw.org/ja/companies-act/art-512)、[第五百十五条](https://japanlaw.org/ja/companies-act/art-515)、[第五百十六条](https://japanlaw.org/ja/companies-act/art-516)
- [地方税法](https://japanlaw.org/ja/local-tax-act): 4か所。たとえば[第十四条の十三](https://japanlaw.org/ja/local-tax-act/art-14-13)、[第十四条の十四](https://japanlaw.org/ja/local-tax-act/art-14-14)、[第十四条の十五](https://japanlaw.org/ja/local-tax-act/art-14-15)
- [自動車損害賠償保障法](https://japanlaw.org/ja/automobile-accident-compensation-act): 3か所。たとえば[第八十一条](https://japanlaw.org/ja/automobile-accident-compensation-act/art-81)、[附則](https://japanlaw.org/ja/automobile-accident-compensation-act/suppl-3341-148)、[附則第二条](https://japanlaw.org/ja/automobile-accident-compensation-act/suppl-3451-46/art-2)
- [道路交通法](https://japanlaw.org/ja/road-traffic-act): 3か所。たとえば[第五十一条](https://japanlaw.org/ja/road-traffic-act/art-51)、[第五十一条の四](https://japanlaw.org/ja/road-traffic-act/art-51-4)、[第八十一条](https://japanlaw.org/ja/road-traffic-act/art-81)
- [介護保険法](https://japanlaw.org/ja/long-term-care-insurance-act): 2か所。たとえば[第百六十八条](https://japanlaw.org/ja/long-term-care-insurance-act/art-168)、[第百九十九条](https://japanlaw.org/ja/long-term-care-insurance-act/art-199)
- [厚生年金保険法](https://japanlaw.org/ja/employees-pension-insurance-act): 2か所。たとえば[第八十八条](https://japanlaw.org/ja/employees-pension-insurance-act/art-88)、[附則](https://japanlaw.org/ja/employees-pension-insurance-act/suppl-3341-148)
- [国民健康保険法](https://japanlaw.org/ja/national-health-insurance-act): 2か所。たとえば[第八十条](https://japanlaw.org/ja/national-health-insurance-act/art-80)、[附則](https://japanlaw.org/ja/national-health-insurance-act/suppl-3341-148)
- [高齢者の医療の確保に関する法律](https://japanlaw.org/ja/elderly-medical-care-act): 2か所。たとえば[第百四十七条](https://japanlaw.org/ja/elderly-medical-care-act/art-147)、[第百五十九条](https://japanlaw.org/ja/elderly-medical-care-act/art-159)
- [借地借家法](https://japanlaw.org/ja/land-and-building-leases-act): 1か所。たとえば[第十二条](https://japanlaw.org/ja/land-and-building-leases-act/art-12)
- [宅地建物取引業法](https://japanlaw.org/ja/real-estate-brokerage-act): 1か所。たとえば[第四十三条](https://japanlaw.org/ja/real-estate-brokerage-act/art-43)
- [建物の区分所有等に関する法律](https://japanlaw.org/ja/building-unit-ownership-act): 1か所。たとえば[第七条](https://japanlaw.org/ja/building-unit-ownership-act/art-7)

## 関連する用語

- [法律（ほうりつ）](https://japanlaw.org/ja/concepts/act)
- [地上権（ちじょうけん）](https://japanlaw.org/ja/concepts/superficies)
- [賃貸借（ちんたいしゃく）](https://japanlaw.org/ja/concepts/lease)
- [賃借人（ちんしゃくにん）](https://japanlaw.org/ja/concepts/lessee)
- [登記（とうき）](https://japanlaw.org/ja/concepts/registration)

---

## 出典

- 説明：本サイトがAIで作成（claude-opus-5-5、2026-09-23）
- 使われている箇所と数：e-Govの条文から本サイトが集計
